เช็คเลขจดแจ้งครีมและเครื่องสำอาง: ดูตรงไหน รูปแบบเลขเป็นอย่างไร และต้องตรงกับอะไรบ้าง

อ่าน 9 นาที · อัปเดต 26 ต.ค. 2569

เลขจดแจ้งเครื่องสำอางคืออะไร

การเช็คเลขจดแจ้ง อย. ของเครื่องสำอาง คือการนำ "เลขที่ใบรับจดแจ้ง" ที่พิมพ์บนฉลากครีม โลชั่น เซรั่ม แชมพู หรือเครื่องสำอางอื่น ไปค้นในฐานข้อมูลของ อย. เพื่อดูว่าผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าได้จดแจ้งสินค้านั้นจริง และข้อมูลที่จดแจ้งตรงกับสินค้าที่วางขาย

พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 กำหนดให้ผู้ที่จะผลิตเพื่อขาย นำเข้าเพื่อขาย หรือรับจ้างผลิตเครื่องสำอาง ต้องจดแจ้งรายละเอียดต่อผู้รับจดแจ้งก่อน และผลิตหรือนำเข้าได้เมื่อได้ใบรับจดแจ้งแล้วเท่านั้น ใบรับจดแจ้งมีอายุ 3 ปีนับแต่วันออก และต้องยื่นต่ออายุก่อนสิ้นอายุ

สิ่งสำคัญที่ควรเข้าใจตั้งแต่ต้นคือ การจดแจ้งไม่ใช่การรับรองคุณภาพ การจดแจ้งเป็นการแจ้งข้อมูลสูตรและผลิตภัณฑ์ต่อหน่วยงาน ผู้จดแจ้งยังมีหน้าที่ผลิตหรือนำเข้าให้ตรงกับที่จดแจ้ง และรับผิดชอบความปลอดภัยของสินค้า

เช็คเลขที่จดแจ้ง อย. ดูตรงไหนบนฉลาก และรูปแบบเลขเป็นอย่างไร

ประกาศคณะกรรมการเครื่องสำอาง เรื่อง ฉลากของเครื่องสำอาง พ.ศ. 2562 กำหนดให้ฉลากต้องแสดงเลขที่ใบรับจดแจ้ง มักอยู่ด้านหลังหรือด้านข้างของบรรจุภัณฑ์ ใกล้ชื่อผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า

เลข 10 หลัก กับ 13 หลัก

คำชี้แจงประกาศฉลากเครื่องสำอางของ อย. ระบุว่าเลขที่ใบรับจดแจ้งแสดงได้ทั้งแบบ 10 หลัก (รูปแบบ AA-B-CCXXXXX) และแบบ 13 หลัก (รูปแบบ AA-B-CCXXXXXXXX) ตามที่ได้รับจดแจ้ง โดยเปลี่ยนเป็น 13 หลักตั้งแต่ปี พ.ศ. 2559 สินค้าที่จดแจ้งมานานจึงอาจยังใช้เลข 10 หลักได้ ไม่ได้แปลว่าผิด

ทำไมเครื่องสำอางไม่มีกรอบ อย.

เอกสารให้ความรู้ของ อย. เรื่องการสืบค้นข้อมูลเครื่องสำอาง อธิบายว่าฉลากเครื่องสำอางไม่ต้องมีเครื่องหมาย อย. แต่ต้องมีเลขที่ใบรับจดแจ้ง การอวดอ้างว่าเครื่องสำอางมีเครื่องหมาย อย. จึงไม่ถูกต้อง ถ้าเห็นครีมที่พิมพ์เลขไว้ในกรอบ อย. แบบเดียวกับอาหาร ควรตรวจละเอียดขึ้น

บรรจุภัณฑ์ขนาดเล็ก

ภาชนะเล็กที่มีพื้นที่ฉลากน้อยกว่า 20 ตารางเซนติเมตร แสดงข้อมูลอย่างน้อย ชื่อ เลขครั้งที่ผลิต วันผลิต วันหมดอายุ (ถ้าต้องแสดง) และเลขที่ใบรับจดแจ้ง ข้อมูลที่เหลือใส่ในใบแทรกได้ ลิปสติกหรือตัวอย่างขนาดเล็กจึงต้องมีเลขจดแจ้งเช่นกัน

เช็คเลขจดแจ้งเครื่องสำอาง ทีละขั้น

เอกสารของ อย. อธิบายวิธีค้นไว้ ดังนี้

1. เข้าเว็บไซต์ อย. เลือกเมนูสืบค้นข้อมูลผลิตภัณฑ์ แล้วเลือกเครื่องสำอาง
2. เลือกค้นข้อมูลรับแจ้งรายละเอียดเครื่องสำอาง
3. ค้นจากเลขที่แจ้ง หรือค้นจากชื่อผู้ประกอบการ ชื่อเครื่องสำอาง หรือชื่อการค้า ถ้าเป็นชื่อภาษาอังกฤษให้พิมพ์ตัวพิมพ์ใหญ่
4. เปิดรายละเอียดของผลการค้น แล้วเทียบกับฉลาก

หรือใช้ เครื่องมือเช็คเลข อย. บนเว็บไซต์นี้ ซึ่งดึงข้อมูลจากบริการสืบค้นสาธารณะของ อย. ถ้าค้นด้วยเลขไม่เจอ ให้ลองชื่อการค้าแบบสั้น เพราะการค้นด้วยชื่อยาวทั้งชื่อมักไม่พบ

ตรวจเลข อย. เครื่องสำอางแล้ว ต้องเทียบอะไรกับฉลาก

ประกาศฉลากเครื่องสำอาง พ.ศ. 2562 กำหนดข้อมูลบนฉลากไว้ครบ จึงใช้เทียบกับข้อมูลจดแจ้งได้หลายจุด

ถ้าชื่อการค้าเหมือนกันแต่ชื่อสินค้าหรือประเภทต่างกัน เช่น ฐานข้อมูลเป็นแป้งฝุ่น แต่สินค้าเป็นครีมทาผิว ไม่ควรสรุปว่าเป็นสินค้าเดียวกัน

เช็คเลข อย ครีม: ข้อมูลบนฉลากที่ควรมีครบ

นอกจากเลขจดแจ้ง ฉลากครีมและเครื่องสำอางที่ขายในประเทศต้องมีข้อมูลตามประกาศฉลากเครื่องสำอาง พ.ศ. 2562 ได้แก่

• ชื่อเครื่องสำอางและชื่อการค้า ซึ่งต้องใหญ่กว่าข้อความอื่น
• ประเภทของเครื่องสำอาง
• ชื่อสารทุกชนิดตามตำราที่ อย. กำหนด เรียงจากมากไปน้อย (สีหรือสารที่น้อยกว่าร้อยละ 1 ไม่ต้องเรียง แต่ให้อยู่ถัดจากสารที่มากกว่าร้อยละ 1)
• วิธีใช้
• ชื่อที่ตั้งผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า และประเทศผู้ผลิต
• ปริมาณสุทธิ เลขครั้งที่ผลิต และเดือนปีที่ผลิต
• คำเตือน (ถ้ามี)

ต้องแสดง เดือนปีที่หมดอายุ เมื่อสินค้ามีอายุการใช้น้อยกว่า 30 เดือน หรือมี Hydrogen peroxide หรือเป็นกันแดดที่มี Avobenzone ส่วนสินค้าที่มีอายุมากกว่า 30 เดือนไม่บังคับ ฉลากต้องเป็นภาษาไทย โดยเครื่องสำอางนำเข้าทำฉลากไทยได้ภายใน 30 วันนับแต่ตรวจปล่อย

เครื่องสำอางนำเข้า: ฉลากไทยและผู้รับผิดชอบในประเทศ

เครื่องสำอางจากต่างประเทศที่ขายในไทยต้องมีผู้นำเข้าในประเทศเป็นผู้จดแจ้ง ประกาศเรื่องการจดแจ้งเครื่องสำอางกำหนดว่าผู้ยื่นที่เป็นบุคคลธรรมดาต้องมีสัญชาติไทยและอายุ 20 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป ถ้าเป็นนิติบุคคลต้องจดทะเบียนในประเทศไทย และผู้นำเข้าต้องแนบหนังสืออนุญาตจากเจ้าของสินค้าหรือผู้ผลิตต่างประเทศ

สำหรับผู้บริโภค ข้อนี้มีความหมายว่า เครื่องสำอางนำเข้าที่ถูกต้องจะมีชื่อผู้นำเข้าที่เป็นบริษัทหรือบุคคลในประเทศไทยบนฉลาก พร้อมชื่อประเทศผู้ผลิต ถ้าฉลากมีแต่ภาษาต่างประเทศ ไม่มีชื่อผู้นำเข้าในไทย และค้นเลขจดแจ้งไม่พบ เป็นสัญญาณว่าสินค้าอาจไม่ได้ผ่านการนำเข้าอย่างถูกต้อง เมื่อเกิดปัญหาจะติดตามผู้รับผิดชอบได้ยาก

สัญญาณที่ควรระวัง

• อ้างว่ามีเครื่องหมาย อย. หรืออ้างว่า อย. เป็นผู้รับรอง บทความวิชาการของกลุ่มควบคุมเครื่องสำอางชี้ว่า อย. ไม่ได้ออกการรับรองให้เครื่องสำอางรายใด
• ชื่อหรือข้อความที่สื่อว่าเป็นยา หลักเกณฑ์การพิจารณาการจดแจ้งเครื่องสำอางของ อย. ระบุว่าชื่อต้องไม่ทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นยา และไม่สื่อสรรพคุณเกินเครื่องสำอาง ตัวอย่างคำที่ไม่ควรอยู่ในชื่อ เช่น CURE, MED, THERAPY, SLIMMING, BUST UP
• อ้างผลเกินเครื่องสำอาง เช่น ลดฝ้าถาวร สลายไขมัน ปลูกผม เปลี่ยนขนาดทรวงอก ผลิตภัณฑ์ที่มุ่งผลแบบนี้ไม่ถือเป็นเครื่องสำอางตามหลักเกณฑ์เดียวกัน
• ไม่มีฉลากภาษาไทย ไม่มีชื่อผู้นำเข้า หรือไม่มีเลขจดแจ้งเลย
• ขายตัวอย่างแบ่งบรรจุโดยไม่มีฉลาก แม้เป็นตัวอย่างขนาดเล็กก็ต้องมีข้อมูลขั้นต่ำ

อ่านเพิ่มเรื่องการดูโฆษณาได้ที่ โฆษณาเกินจริง ดูอย่างไร และแจ้งที่ไหน

เช็คเลขจดแจ้งครีมแล้วไม่พบ ทำอย่างไร

1. หยุดใช้ไว้ก่อน โดยเฉพาะครีมทาหน้าที่อ้างผลเร็ว
2. ค้นซ้ำด้วยชื่อการค้าแบบสั้นหรือชื่อบริษัท
3. สอบถามผู้ขาย ขอเลขที่ถูกต้อง
4. แจ้งเบาะแส แผ่นพับของ อย. เรื่องผลิตภัณฑ์ทาสิวทาฝ้าที่ผิดกฎหมาย แนะนำให้แจ้งที่สายด่วนผู้บริโภค 1556 กด 0 หรือ 0-2590-7354-5 พร้อมรูปฉลาก ช่องทางที่ซื้อ และเลขที่ค้นไม่พบ

ถ้ามีอาการผิดปกติหลังใช้ เช่น ผื่น แสบ หรือระคายเคือง ให้หยุดใช้และปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร พร้อมนำบรรจุภัณฑ์ไปด้วย

ข้อมูลในฐานข้อมูลจดแจ้งบอกอะไรได้ และบอกอะไรไม่ได้

ผลการค้นในฐานข้อมูลจดแจ้งช่วยยืนยันข้อเท็จจริงได้หลายอย่าง เช่น สินค้านี้มีผู้จดแจ้งจริง ผู้จดแจ้งคือบริษัทไหน สินค้าเป็นเครื่องสำอางประเภทใด และเป็นการผลิตในประเทศหรือนำเข้า ข้อมูลเหล่านี้พอสำหรับตรวจว่าฉลากที่เห็นตรงกับที่แจ้งไว้หรือไม่

แต่ฐานข้อมูลไม่ได้บอกว่าสินค้าในมือผลิตตามสูตรที่จดแจ้งจริงหรือไม่ และไม่ได้รับประกันว่าทุกล็อตปลอดภัย พระราชบัญญัติเครื่องสำอางจึงกำหนดหน้าที่ให้ผู้จดแจ้งผลิตหรือนำเข้าให้ตรงตามที่จดแจ้ง และให้ อย. มีอำนาจสั่งระงับหรือแก้ไขเมื่อพบว่าไม่ตรง สำหรับผู้บริโภค วิธีที่ดีที่สุดจึงเป็นการเช็คเลขควบคู่กับการซื้อจากร้านที่มีหลักแหล่ง และสังเกตอาการหลังใช้ ถ้าผิดปกติให้หยุดใช้ทันที

สำหรับเจ้าของแบรนด์เครื่องสำอาง

ผู้บริโภคเช็คเลขจดแจ้งกันมากขึ้น ฉลากจึงต้องตรงกับข้อมูลจดแจ้งทุกตัวอักษร พระราชบัญญัติเครื่องสำอางกำหนดให้ผู้จดแจ้งผลิตหรือนำเข้าให้ตรงตามที่จดแจ้ง และผู้รับจดแจ้งสั่งระงับหรือแก้ไขได้ถ้าไม่ตรง

• เทียบชื่อเครื่องสำอาง ชื่อการค้า ประเภท และชื่อผู้จดแจ้งบนฉลากกับใบรับจดแจ้งก่อนพิมพ์ทุกครั้ง
• ตรวจว่าชื่อสินค้าไม่มีคำที่สื่อสรรพคุณเกินเครื่องสำอาง ด้วย เครื่องมือตรวจฉลาก
• ตรวจสูตรกับบัญชีสารห้ามใช้และสารควบคุมด้วย ค้นสาร อย. และ เช็กสูตร
• ติดตามวันสิ้นอายุใบรับจดแจ้ง และยื่นต่ออายุก่อนครบ 3 ปี

อ่านขั้นตอนจดแจ้งครบได้ที่ จดแจ้งเครื่องสำอาง ทำอย่างไร หรือให้ทีมดูแลการยื่นผ่าน บริการขึ้นทะเบียนและจดแจ้ง

แหล่งอ้างอิง

1. พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
2. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การจดแจ้ง การออกใบรับจดแจ้ง ... เครื่องสำอาง พ.ศ. 2561 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
3. ประกาศคณะกรรมการเครื่องสำอาง เรื่อง ฉลากของเครื่องสำอาง พ.ศ. 2562 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
4. คำชี้แจงประกาศคณะกรรมการเครื่องสำอาง เรื่อง ฉลากของเครื่องสำอาง · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
5. การสืบค้นข้อมูลเครื่องสำอาง (เอกสารให้ความรู้ อย.) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
6. หลักเกณฑ์การพิจารณาการจดแจ้งเครื่องสำอาง (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2564) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
7. บทความวิชาการ เรื่อง การโฆษณาเครื่องสำอาง (กลุ่มควบคุมเครื่องสำอาง อย.) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
8. แผ่นพับผลิตภัณฑ์ทาสิว ทาฝ้า ที่ผิดกฎหมาย (อย.) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ

ข้อมูลในบทความนี้เพื่อความรู้ ไม่ใช่คำวินิจฉัยของ อย. และไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย กฎหมายอาจเปลี่ยนได้ — ตรวจประกาศฉบับล่าสุดหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนยื่นหรือผลิตจริง

บทความที่เกี่ยวข้อง